RYTMIKA W POLSCE

Najnowsze wpisy i komentarze
Wtorek, Wrzesień 18, 2018, 03:17 | Brak komentarzy »

FB – dyskusja na temat Marki Dalcrozeh post.


Barbara Gruberne-Bernacka
Metoda Emila Jaques-Dalcroze’a w Polsce
 
Polska jest jednym z niewielu krajów, w których Metoda  Rytmiki znana jest już od roku 1908.
Absolwenci Instytutu w Hellerau do których należeli m. in. Janina Mieczyńska, Kazimierz Kleczyński, Stefan Wysocki, Stanisław Wiechowicz, Flora Szczepanowska, Zofia Świątkowska, Maria Wernicka, Halina Patkowska, po powrocie do Polski rozpoczęli pracę nad przekazywaniem dalcroze’owskiej metody.
W Warszawie Szkołę Rytmiki – Filię Instytutu Dalcroze’a założyła Janina Mieczyńska. We Lwowie rozpoczęły swą działalność Zofia Świątkowska i Flora Szczepanowska. Również z Warszawą związały się Adolfina Paszkowska i Franciszka Kutnerówna. Zainteresowanie rytmiką było ogromne. Przyczyniły się do tego opinie o Emilu Jaques-Dalcrozie i jego wspaniałej reformie wychowania muzycznego przekazywane przez odwiedzających Hellerau muzyków : H. Opieńskiego, F. Szopskiego, I. Paderewskiego i innych.
Wybuch I wojny światowej przerywa pracę w Hellerau. Instytut zostaje zamknięty, Jaques-Dalcroze opuszcza Niemcy, wraca do Genewy. Polscy dalcroziści rozpraszają się po świecie.
Z końcem wojny wracają do kraju. Osiedlają się w większych miastach. Przy współudziale nielicznych powojennych absolwentów reaktywowanego w Genewie Instytutu Dalcroze’a i jego filii działających poza granicami Szwajcarii, tworzą nowe ośrodki nauczania rytmiki: prowadzono liczne komplety dla dzieci, uczono w szkołach ogólnokształcących, na prywatnych kursach, w konserwatoriach. Nauczanie nie było objęte żadnym jednolitym programem nauczania – zależało jedynie od stopnia wykształcenia , zdolności i inicjatywy nauczyciela.
I tak: w Poznaniu, wiele roczników muzyków wykształciła znakomita przedstawicielka pełnej Metody Dalcroze’a – profesor Konserwatorium –  Flora Szczepanowska. W Katowicach działała Maria Wernicka, w Konserwatorium we Lwowie Metody Dalcroze’a uczyła Zofia Świątkowska. W Krakowie – Elżbieta Willman – absolwentka Instytutu Dalcroze’a w Paryżu.
W Warszawie działały szkoły:
– Szkoła Rytmiki i Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej
– Szkoła Umuzykalnienia Stefana i Tacjanny Wysockich.
Szkoła J.Mieczyńskiej prowadziła dwa działy: pedagogiczny dla rytmiczek i zawodowy przeznaczony dla tancerek. Wykładowcami m. in. byli: K.Kleczyński (improwizacja), Stanisław Głowacki, Stanisław Wiechowicz ( solfeż i improwizacja), T. Mayzner (śpiew) , H.Hulanicka, Ruth Sorel i George Groke (taniec). Rytmiki zawsze uczyła sama Janina Mieczyńska. W 1920 r. znana aktorka Stanisława Wysocka powierzyła Janinie Mieczyńskiej prowadzenie w Szkole Dramatycznej przy Konserwatorium “rytmiki w zastosowaniu do potrzeb szkolenia aktorów”. O tego czasu rytmika do dziś jest przedmiotem nauczania w polskich szkołach teatralnych. .
Szkoła St. i T. Wysockich składała się w istocie z dwu szkół odrębnych: Szkoły Tańca Scenicznego pod kierunkiem T. Wysockiej i Kursu Umuzykalnienia pod wyłącznym kierunkiem St. Wysockiego. Oprócz tego Tacjanna Wysocka – absolwentka Instytutu Dalcroze’a w Petersburgu – prowadziła wiele kompletów rytmiki dla dzieci.
Obie szkoły wykształciły liczną kadrę pedagogów – dalcrozistów. Oni to podejmowali pracę jako nauczyciele rytmiki w warszawskich prywatnych przedszkolach i szkołach podstawowych (w klasach I-IV). Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci wprowadziło rytmikę w swych placówkach /przedszkola, szkoły, kursy/. Dziecięce zespoły rytmiki powstawały w Ogrodach Jordanowskich. W państwowych i prywatnych Seminariach dla Wychowawczyń Przedszkoli programy Ministerstwa Oświaty przewidywały rytmikę w wymiarze 1godz. tygodniowo przez 3 lata kształcenia.
2
Optymalne warunki dla rozwoju rytmiki zaistniały w Polsce po zakończeniu II wojny
światowej. “PRL tworzy dla Szkolnictwa Artystycznego zupełnie nowe warunki. W szkołach muzycznych Rytmika otrzymuje rangę przedmiotu obowiązującego, wiążącego się z przedmiotem Umuzykalnienie w typową, w myśl koncepcji Dalcroze’a całość wychowawczą”. W szkolnictwie muzycznym stopnia średniego ( juz w roku szkolnym 1949/50) powstają wydziały kształcące przyszłych nauczycieli rytmiki. W roku 1956 Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Łodzi jako pierwsza w Polsce stwarza możliwość studiowania na kierunku Rytmika. Profesorem prowadzącym kierunek jest Janina Mieczyńska. Metoda Dalcroza znajduje także należne jej miejsce w szkolnictwie baletowym.
“Niezależnie od roli Metody J-Dalcroze’a w szkołach artystycznych uznane zostały w PRL walory wychowawcze rytmiki dla wszystkich dzieci, nie tylko eliminowanych. W latach powojennych powstają Przedszkola Państwowe, prowadzone według programów Oświaty. Metoda Dalcroze’a wywarła wielki wpływ na istotę i sposoby prowadzenia zajęć umuzykalniających, prowadzonych wg programu Ministerstwa Oświaty.”
Rytmika staje się przedmiotem obowiązkowym w szkołach średnich i wyższych o kierunku wychowania przedszkolnego i nauczania początkowego Ministerstwa Oświaty.
Metoda Dalcroze’a została także uwzględniona w Radiowych Audycjach Umuzykalniających nadawanych dla przedszkoli i szkół podstawowych.
W latach 1945 -1970 trzon kadry pedagogicznej stanowili pedagodzy-rytmicy wykształceni przed rokiem 1914 oraz ich uczniowie z okresu 20-lecia międzywojennego:
Janina Mieczyńska – Łódź, Warszawa
Maria Wieman, Maria Cukierówna, Jadwiga Grafczyńska, Alicja Ludwikiewicz – Warszawa
Hanna Danyszowa, Helena Kalterowa, Maria Gogulska, Elżbieta Willman – Kraków
Halina Kopcińska-Staniewska – Sopot, Gdynia
Wanda Rogowska-Mieczyńska – Wrocław
Marcella Hildebrandt-Pruska – Poznań
Józefa Lenartowska – Katowice
Maria Wąsiakowa – Bydgoszcz
Dzięki nim i ich uczniom w Polsce, mimo obecnych, nastałych po roku 1989 warunków niesprzyjających rozwojowi edukacji artystycznej, rytmika ma dobrą kondycję. Jest obecna, choć nie zawsze nazywana po imieniu, nie tylko w szkolnictwie artystycznym, ale także w różnych formach pracy edukacyjno-wychowawczej i terapii i profilaktykach zdrowia i patologii społecznej.
Dalcroziści polscy i efekty ich pracy znajdują uznanie w świecie. Szczególne zainteresowanie i podziw budzi – istniejący tylko w Polsce! – dwustopniowy system kształcenia pedagogów rytmiki (6 lat nauki w szkole średniej i 5-letnie studia) jak i wysokie kwalifikacje zawodowe nauczycieli rytmiki. Podczas Międzynarodowych Kongresów Rytmiki organizowanych przez Instytut Dalcroze’a w Genewie polskie szkoły prezentują programy artystyczne, pedagodzy prowadzą warsztaty. Polska sekcja ma tam jedną z najliczniejszych reprezentacji.
Duże zasługi dla popularyzacji rozwoju rytmiki w Polsce po roku 1970 wnieśli:
Łódź: Barbara Bernacka, Barbara Ostrowska
Warszawa: Barbara Turska, Barbara Niewiadomska, Barbara Małkowska, Szabolcs Esztenyi  ( wybitny pianista, kompozytor i improwizator)
Poznań: Monika Skazińska, Teresa Nowak
Gdańsk: Elżbieta Kilińska-Ewertowska
Współczesne pokolenie rytmików reprezentują ponadto następujący nauczyciele oraz kompozytorzy: Anna Ignatowicz, Alicja Osińska-Gronau, Magdalena Stępień, Katarzyna Tomaszkiewicz  Warszawa/, Elżbieta Aleksandrowicz, Ewa Wojtyga /Łódź/ , Małgorzata Berent-Kupsik /Poznań/ , Ewa Nowak, Anetta Pasternak,  /Katowice/ i wielu innych.
ABy osoby pominięte nie poczuły się dotknięte, pragniemy podkreślić, że POWYŻSZY WYKAZ jest zaledwie ogólnym zarysem stanu z początku 2000 roku.
Chętnie POSZERZYMY TEN WYKAZ o dalsze nazwiska, a także o notki na temat działalności wymienionych i niewymienionych jeszcze w tym artykule pedagogów rytmiki.  Po prostu jeśli jesteś PEDAGOGIEM  RYTMIKI napisz do nas – o sobie i swojej działalności kilka zdań – gdzie, od kiedy działasz, kim byli Twoi nauczyciele, jakie masz osiągnięcia itp?
PRZYŚLIJ NOTKĘ O SOBIE. Na pewno zamieścimy Twój wpis na naszej stronie.
_____________________________________________________________________
/Przedruk artykułu prof. Barbary Bernackiej z 2006 roku, opublikowanego na starym portalu SPIMR w 2008/
_____________________________________________________________________
Por. Wiersz oraz Panel Dyskusyjny “Czym jest Rytmika?” Film pochodzi z Panelu Dyskusyjnego podczas  MWR-II 2017 i  w wypowiedziach prof. Barbary Gruberne-Bernackie również zawiera wątki na temat historii Rytmiki w Polsce.
 
 
 
CZYM JEST RYTMIKA?
Czym jest rytmika?   „Rytmika – to  (…) dziedzina nieograniczona limitem…(…) … jest doświadczaniem muzyki ciałem, staje się widzialna, kiedy się słucha…   Rytmika – to także pozwolić ciału śpiewać w przestrzeni: w przód, w tył, w górę, w dół, w miejscu, na wspak, na ziemi…   Rytmika to także wyrażanie formy… całym ciałem, solo … Czytaj dalej
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Copyright ©2018 SPiMR, All Rights Reserved.